In gesprek over laaggeletterdheid, eenzaamheid en veerkracht

Raymond werkt bij de bibliotheek Kennemerwaard. Hij heeft Paméla uitgenodigd om over haar ervaringen te vertellen. Waarom dacht hij juist aan haar?
‘We kennen elkaar al ruim tien jaar. We hebben in die tijd veel gesprekken gehad. Ik heb Paméla zien groeien, zien vechten, en zien ontwikkelen. Zij vertelde me waar ze in haar leven tegenaan is gelopen door haar taalproblemen en door hoe mensen naar haar  keken. Paméla kan dingen verwoorden zoals weinig mensen dat kunnen. Zij heeft meegemaakt wat zoveel anderen meemaken, maar waar bijna niemand over praat.’

Er zijn zoveel mensen die door laaggeletterdheid niet kunnen meedoen zoals ze zouden willen

Tussen wal en schip
Paméla (49 jaar) vertelt graag haar verhaal, zodat anderen misschien beter gaan begrijpen wat mensen uit ‘haar groep’ meemaken. ‘Maar vooral omdat mensen zoals ik weten dat ze niet alleen zijn.’
 


‘Misschien was er bij mijn geboorte sprake van zuurstoftekort, maar we weten het niet zeker. Zelf noem ik het altijd ‘tussen wal en schip’. Alsof ik twee hersendelen heb waarvan er één minder goed werkt, en de ander functioneert zoals bij iedereen. Die twee helften botsen, en dat botst ook met de wereld om mij heen.’

Anders dan anderen
Paméla groeide op als blij, creatief kind, maar zodra ze naar school moest liep ze tegen een muur op. ‘Ik merkte meteen dat ik anders was: woorden die ik niet kon uitspreken, rekensommen die ik niet snapte. Ik kreeg spraakles, extra begeleiding, maar ze zagen me niet echt. Ik knutselde de mooiste pinguïn van iedereen, maar daar werd nooit naar gekeken. In de pauzes begon ik me terug te trekken. Het spel snapte ik vaak niet en dacht: Niemand wil met mij spelen. Ik kreeg soms driftbuien als iets wéér niet lukte. Of ik moest huilen. Dan werd ik apart gezet. Ik wilde zo graag meedoen, maar ik kon het niet.


De speciale school was goed voor mij: kleine klassen en alles in mijn eigen tempo. Maar als zo’n busje je thuis ophaalt, zegt iedereen in de buurt dat je een mongooltje bent. Ik wilde daar niet bij horen, ik wilde bij de hogere horen. Ik maakte me klein, om maar niet op te vallen. Ik ging mezelf steeds meer in de schaduw zetten.’

De eenzaamheid blijft

Die eenzaamheid verdween niet toen ze ouder werd. ‘Ik heb eigenlijk geen vrienden. Ik probeer het wel: contact zoeken, iemand opbellen maar dan belden niet terug of het verwaterde. Ik weet niet hoe het komt. Praat ik anders? Kom ik anders over dan ik denk? Wat bij anderen vanzelfsprekend gaat, lukt bij mij niet. Ik heb wel relaties gehad met mannen, maar dat ging niet goed. Vertrouwen is ingewikkeld voor mij. Vertrouw ik wel echt iemand? Ik heb daar eigenlijk geen antwoord op.’

Wat haar hielp
Het verhaal van Paméla is zeker geen verhaal van opgeven. Ze heeft van kinds af aan gevochten. ‘Als ik mijn koppie had laten hangen, was mijn leven heel anders gelopen.’ Haar vechtlust bracht haar verder dan veel mensen hadden verwacht.
Gelukkig waren er gedurende haar leven ook mensen die haar wél zagen. Haar moeder is een constante steun voor haar. Iemand die haar creativiteit waardeerde, haar bleef aanmoedigen en voor haar opkwam. En iemand bij wie ze terecht kan met haar vragen en haar verdriet. Ze noemt ook een directeur van de lagere school, een Nederlandse juf en een Engelse meester. Dat waren mensen die zeiden: Laat maar zien wat je kan.

Bij Zaffier kijken ze naar wat ik wél kan

Taalambassadeur
Een groot keerpunt kwam toen Paméla als taalambassadeur ging werken bij Zaffier, een organisatie die mensen ondersteunt bij werk, geldzaken en inburgering. Zo ontmoette ze anderen die hetzelfde meemaken als zij.
‘Ik voel hen goed aan. Als ze boos of stil worden, ga ik naar ze toe. En ik vertel ze dat ze naar de bieb het Leerplein kunnen gaan. Want daar helpen ze mensen zoals wij echt verder. Het Leerplein is in 2019 opgezet door de bibliotheek i.s.m. Zaffier. Bij het Leerplein kunnen alle medewerkers van Zaffier terecht om onder werktijd aan hun basisvaardigheden te werken. Dit gebeurt onder begeleiding van een medewerker van de bibliotheek.
Ik weet als geen ander dat je soms bang bent om anderen tot last te zijn met al je vragen, maar in de bieb staan mensen voor onze groep klaar. Aan mij kunnen ze zien dat het ook anders kan. Dat je stap voor stap verder kunt komen.’

Als Taalambassadeur helpt Paméla lotgenoten, maar ze spreekt ook met scholen, ziekenhuizen en banken. Tot aan burgemeesters en de Tweede Kamer toe. Ze legt hen uit hoe het is om laaggeletterd te zijn en waar je tegenaan loopt in het dagelijks leven. ‘Dan heb je eindelijk door hoe het werkt, gaan ze het weer anders doen!’

‘In mijn werk als taalambassadeur krijg ik eindelijk erkenning. Als ik vroeger op een verjaardag vertelde dat ik bij de afwas werkte, dan was het gesprek gauw klaar. Als ik nu vertel dat ik Taalambassadeur ben, reageren mensen enthousiast en willen ze alles van me weten.’

Ontmoeting met Prinses Laurentien
Paméla vertelt glunderend over een mooi moment op haar werk. ‘Prinses Laurentien heeft Stichting Lezen & Schrijven opgericht. Het was mijn idee om haar voor het Leerplein in Alkmaar te vragen en dat lukte. Ze nam bij haar bezoek echt de tijd voor alle deelnemers van het Leerplein. Dat vond ik zo bijzonder. Ik zag dat ze iedereen echt aankeek. Ze luisterde en ze wilde echt weten wat je had meegemaakt. Geen haast, geen afstand. Ik dacht: Wauw, iemand van haar niveau die gewoon naast je gaat zitten. Dat geeft zoveel kracht. En dat is precies wat wij als taalambassadeurs ook proberen te doen: mensen laten voelen dat ze ertoe doen.’

Het werken als Taalambassadeur geeft mij heel veel. Het gaat nu best wel goed met me. Echte vrienden mis ik nog steeds wel het meeste in mijn leven. Maar ik blijf leren en groeien, ik blijf vechten als dat nodig is én … ik blijf vertellen.’

Mensen uit onze groep laten voelen dat ze er toe doen.

Meer informatie of contact?

Raymond werkt bij bibliotheek Kennemerwaard bij de afdeling Participatie en Zelfredzaamheid(P&Z). Bij P&Z kunnen mensen onder andere terecht als zij onvoldoende basisvaardigheden (taal, rekenen en digitaal) bezitten en deze willen verbeteren om zelfstandig te kunnen deelnemen aan de maatschappij. Hiervoor worden verschillende activiteiten geboden waaraan mensen gratis kunnen deelnemen. Zij kunnen laagdrempelig leren naar eigen behoefte, niveau en tempo.
Contact met Raymond: R.Westenberg@bibliotheekkennemerwaard.nl

Zaffier helpt onder andere mensen die door die door een arbeidsbeperking minder makkelijk kunnen deelnemen aan het arbeidsproces. Zaffier biedt deze mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt een passende werkplek. Dit kan zowel bij Zaffier zelf of bij één van de bedrijven in de regio waar Zaffier mee samen werkt.

Contact met Zaffier voor het Leerplein is Annabel Grooteman: a.grooteman@zaffier.nl